Anlaşma Doğu Timor
Başbakan Yardımcısı Agio Pereira ile Dışişleri Bakanı Julie Bishop tarafından
New York’ta imzalandı.
Avustralya ile Doğu Timor Demokratik Cumhuriyeti
arasında Timor Denizi’ndeki zengin petrol ve doğalgaz rezervlerinin kullanımını
da kapsayan deniz sınırı anlaşması imzalandı. Birleşmiş Milletler (BM) Deniz
Hukuku Sözleşmesi uyarınca, BM’nin ABD’nin New York Kenti’ndeki genel
merkezinde imzalanan anlaşmanın, iki ülke arasındaki deniz sınırının yanı sıra
Timor Denizi’ndeki zengin petrol ve doğal gaz rezervlerinin paylaşımını da
belirlediği açıklandı.
Dışişleri Bakanı Julie
Bishop ve Doğu Timor Başbakan Yardımcısı Agio Pereira tarafından imzalanan
anlaşma için düzenlenen töreninde hazır bulunan BM Genel Sekreteri Antonia
Guterres, iki ülkenin de anlaşmayı sağlama konusundaki vizyon ve
kararlılıklarına övgüde bulundu.
Anlaşmanın ardından
açıklama yapan Julie Bishop, anlaşmayı Doğu Timor’un refahını sağlayacak önemli
bir adım olarak tanımladı. Bishop, “İyi dostlar ve yakın komşu olarak Doğu
Timor’un ekonomik potansiyelini yakalamasını istiyoruz. Doğu Timor’un
istikrarlı ve müreffeh bir komşu olması bizim için önemlidir” ifadelerini
kullandı.
Yeraltı rezervlerine
sahip Greater Sunrise bölgesini geliştirme görüşmelerine devam edeceklerini
söyleyen Doğu Timor Başbakan Yardımcısı Agio Pereira da, “Bu pazarlıklar
zor geçti, kolay olmasını da beklemiyorduk. Hem Avustralya hem de Doğu Timor
için başarılı sonuçlar elde etmek önemliydi” dedi.
Yeni anlaşmaya göre, Doğu
Timor’un, en büyük petrol ve doğal gaz sahası Greater Sunrise bölgesinden elde
edilecek gelirlerin en az yüzde 70’ini alacağı, bunun da yaklaşık 40 milyar
dolar değerinde olduğu belirtildi. Bundan önceki geçici anlaşma, elde edilecek
gelirlerin iki ülke arasında eşit olarak bölüşülmesini öngörüyordu. Ancak bu
anlaşmanın adil olmadığını savunan Doğu Timor, Avustralya’nın milyarlarca dolar
değerindeki petrol ve doğalgaz yataklarından haksız yere büyük bir paya sahip
olduğunu belirterek, Hollanda’nın Lahey Kenti’ndeki Uluslararası Daimi Tahkim
Mahkemesi’ne başvuruda bulunmuştu.
Doğu Timor Demokratik
Cumhuriyeti, ABD, İngiltere, Yeni Zelanda ve Avustralya’nın askeri desteği ile
20 Mayıs 2002’da Endonezya’dan bağımsızlığını elde etti. Kişi başına düşen
ulusal gelir, gayri safi yurtiçi hasıla ve satın alma gücü bakımından Asya ve
dünyanın en yoksul ülkeleri arasında yer alan Doğu Timor, bölgedeki en yeni
devlet konumunda.
